Şantiyede paslı demir kullanımı

A. Giriş

İnşaat sektörü, güvenlik ve kalite açısından hiçbir hataya yer olmayan bir alandır. Temel yapı taşı olan inşaat demirleri, taşıyıcı sistemin yüklerini karşılayan ve binanın sağlamlığını doğrudan etkileyen elemanlardır. Ancak şantiyelerde zaman zaman göz ardı edilen, ihmalle ya da bilinçsizlikle yapılan bir hata var: paslı demir kullanımı.

Pas, yalnızca yüzeysel bir renk değişimi değildir. Kimyasal olarak, demirin bozulmasıdır. Bu bozulma, taşıma kapasitesinin azalmasından yapı ömrünün kısalmasına kadar zincirleme etkiler doğurur. Dahası, hukuki ve teknik sorumlulukları da beraberinde getirir. Bu makalede paslı inşaat demirinin neden kesinlikle kullanılmaması gerektiğini tüm yönleriyle ele alacağız.

B. Demir neden paslanır?

Demir paslandığında demir oksit (Fe₂O₃·nH₂O) oluşur. Bu, demirin oksijen ve su ile temas etmesi sonucu gerçekleşen elektro-kimyasal bir tepkimedir:

4Fe + 3O₂ + 6H₂O → 4Fe(OH)₃ → Fe₂O₃·nH₂O

Şantiye ortamı; açık hava, nem, yağmur, yoğuşma ve zaman zaman deniz kenarındaki tuz etkisi nedeniyle paslanma için oldukça elverişli bir ortamdır. Üstelik bazen sadece 24 saat içinde bile demir yüzeylerinde pas oluşabilir.

C. Paslı demirin yapı üzerindeki teknik etkileri

Paslı demirlerin kullanılmasının doğrudan yapısal sonuçları vardır:

a. Yapışma mukavemetinin azalması

Paslı demir ile beton arasında oluşan pas tabakası, aderansı (yapışmayı) zayıflatır. Bu da yüklerin uygun şekilde aktarılmamasına neden olur. Deprem anında yapı, olması gerektiği gibi davranmaz.

b. Kesit zayıflaması

Pas, zamanla demirin çapını küçültür. Örneğin 12 mm’lik bir nervürlü demir, 10 mm’ye düşerse taşıma kapasitesi yaklaşık %30 azalır.

c. Korozyonun beton içinde devam etmesi

Paslı demir beton içerisine gömüldüğünde korozyon içeride de devam eder. Bu da zamanla betonu çatlatır, sıyrılmalar ve düşmeler yaşanır.

d. Katodik reaksiyon riski

Bir yapıda hem paslı hem paslanmamış demir bir arada kullanıldığında, elektrokimyasal fark nedeniyle galvanik korozyon başlar. Bu süreç, sağlam demirin de hızlıca bozulmasına neden olabilir.

D. Hukuki sorumluluklar ve mevzuatlar

a. Yapı denetim ve ruhsat süreçleri

3194 sayılı İmar Kanunu ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun gereği; yapıların malzeme kalitesi, şantiyede uygunluk denetimi ve numune kontrolleri zorunludur. Bu süreçlerde paslı demir kullanımı tespit edilirse, yapı ruhsatı askıya alınabilir veya durdurma kararı verilebilir.

b. Müteahhit ve uygulamacının sorumluluğu

Paslı demir kullanmak, Türk Borçlar Kanunu kapsamında “ayıplı ifa” olarak değerlendirilir. Müteahhit hem tazminat hem de onarım yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabilir. Ayrıca Türk Ceza Kanunu 204. maddesine göre “resmî belgede sahtecilik” suçlaması bile gündeme gelebilir (örneğin, paslı demir için temiz raporu düzenlettirildiyse).

c. Sigorta ve garanti kapsamı

Yapı sigortası veya yapı garanti belgeleri, malzeme kusurundan kaynaklı hasarları kapsam dışı bırakabilir. Paslı demir nedeniyle yaşanan bir hasar, sigorta şirketleri tarafından ödenmeyebilir.

E. Maddi zararlar

Paslı demir kullanılan bir yapıda, kısa vadede olmasa da uzun vadede şu maliyetler ortaya çıkar:

Beton döküldükten sonra sıyrılmalarla karşılaşılması durumunda kolon-kiriş güçlendirme veya yıkım-onarım maliyetleri.

Kalıp söküldükten sonra çıkan yüzey hataları ve düşmeler.

Taşıyıcı sistemde pas kaynaklı çatlaklar.

Statik proje yeniden değerlendirme zorunluluğu.

Yapının kullanım ömrünün %20-50 oranında kısalması.

Tüm yapının değer kaybetmesi (satışta ya da kira değerinde düşüş).

F. Manevi ve sosyal zararlar

Maliyet ve cezai sorumlulukların ötesinde, paslı demir kullanımı şu manevi kayıplara yol açabilir:

Olası bir çökme ya da hasar durumunda insan hayatının kaybı.

Meslek onurunun zedelenmesi (müteahhit, mühendis ve ustalar için).

Güven kaybı: Hem yapı denetim firması hem de belediye gözünde.

Toplumsal etki: Medyada yayılan bir vaka sonrası sektöre güvenin azalması.

Şantiye personeli arasında moral bozukluğu ve sorumluluk tartışmaları.

G. Neden asla göz yumulmamalı?

Paslı demir kullanımı, ilk bakışta “ufak bir ihmal” gibi görünse de, her bir demirin taşıdığı yük kritik önem taşır. Bir binada sadece bir adet demirin kopması bile zincirleme yıkıma yol açabilir. Bu nedenle, hiçbir şantiye personeli veya müteahhit “bir şey olmaz” diyemez.

Unutulmamalıdır ki; bir projede kullanılan binlerce metrelik demirin yalnızca %5’i paslı olsa bile, tüm yapı sistematiğini riske atmak anlamına gelir.

H. Çözüm: OK-151 ile güvenli bir uygulama

Paslı demirle mücadelede tek doğru çözüm; pası tamamen yüzeyden arındırmak, aderansı sağlamak ve yapıyı güvence altına almaktır. Bu noktada OK-151 Pas Sökücü, endüstriyel şantiyelerde en güvenli ve etkili çözümdür.

İnşaat demiri pası, Özkimsan Endüstri Kimyasalları tarafından üretilmiş olan konsantre pas sökücü OK-151 ile temizlenir. Ürün hakkında tüm detayları bu yazımızda paylaşalım.

H. Videolu anlatım

Hemen aşağıda paylaşmış olduğumuz ve resmi Youtube kanalımıza yüklenen video aracılığı ile temizlik aşamalarını izleyebilirsiniz. Kanalımızda diğer uygulama videoları da mevcuttur. Pas sökücüler oynatma listesine girmeniz yeterlidir.

I. Uygulama şekli

Ürünü 3 farklı yöntemle uygulayabilirsiniz. Püskürtme, fırça ile sürme veya daldırma. İnşaat demirlerinin pasının temizlenmesinde en çok kullanılan yöntem yukarıdaki videoda da izlemiş olduğunuz gibi püskürtme yöntemidir.

📌Ürün bir püskürtücü içerisine konulur. Pasın yoğunluğuna göre su ile 1/1 ila 1/7 oranında seyreltilerek.

📌Paslı olan inşaat demiri üzerine sıkılır.

📌Yaklaşık olarak 20 dakika beklenir.

📌Pasın sökülmediği alanlarda uygulama tekrarı yapılabilir.

İ. Ürün özellikleri

Pas sökücü OK-151 konsantre bir üründür. Yani pasın yoğunluğuna göre su ile seyreltilerek kullanılabilir. Yoğun pasta 1/1, orta pasta 1/4, az pasta 1/7 oranında.

🔍 İnşaat demirinin kütle ve hacminden yemek. Bakınız İTÜ Teknik Rapor

📢 Yerli üretimdir. Bu sayede nakliye süreçleri ortalama 3 (üç) iş günüdür.

📥 %100 etkili ve kısa sürede kesin çözüm sunar.

🔗 Aderansı arttırır.

J. Pas sökücü ürün OK-151’i nasıl satın alabilirim?

Pas sökücü OK-151’i internet sitemiz üzerinden sepetinize ekleyip 3D güvenlikli kredi kartı ödeme yöntemi ile ya da havale/EFT yöntemi ile satın alabilirsiniz.

Şantiyede paslı demir kullanımı ile ilgili bilgi vermeye çalıştık. Umarız yardımcı olabilmişizdir. Yorum alanından yazarak ya da iletişim sayfamızda bulunan müşteri temsilcisi hattımızı arayarak aklınıza takılanları sorabilirsiniz.